Op het snijvlak tussen kunsten en technologie
Taco de Neef (Mondriaan Stichting) over de Interregeling eCultuur in Nederland

Dirk De Wit

Sinds 15 april 2007 stimuleren de Mondriaan Stichting, het Nederlands Fonds voor de Film en het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties samen de ontwikkeling van interdisciplinaire e-cultuurprojecten in Nederland. Met de Interregeling eCultuur komen ze tegemoet aan het groeiend aantal grensoverschrijdende projecten in kunst en cultuur die niet aan een bepaalde sector of discipline gebonden zijn.

Wat is die Interregeling eCultuur precies en wie kan er een beroep op doen?

Taco de Neef: 'Voor de Interregeling komen interdisciplinaire projecten in aanmerking waarbij al dan niet gebruik wordt gemaakt van technologie, en projecten die zich buiten de gevestigde disciplines bevinden. Deze beweging wordt voor een belangrijk deel gevoed door technologische ontwikkelingen en door de digitalisering van beeld, geluid, muziek, tekst, beweging en ruimte. Daarnaast stellen we vast dat makers zich vandaag vrijelijk bewegen tussen verschillende disciplines. Ze kiezen onverwachte interdisciplinaire samenwerkingsrelaties en voor hen voldoen traditionele kwalificaties als beeldend kunstenaar, vormgever, ontwerper (grafisch, industrieel, ruimtelijk, ...), schrijver, componist, filmmaker, choreograaf of theatermaker niet meer.
De Interregeling maakt het mogelijk om projectsteun te ontvangen waarbij de voorbereiding en uitvoering van die projecten over maximum drie jaar kan gespreid worden. Projecten worden beoordeeld op culturele betekenis, kwaliteit (inhoudelijk, artistiek, technisch), vernieuwende waarde, het bouwen van bruggen tussen kunst en andere maatschappelijke sectoren als wetenschap en bedrijfsleven, en toegankelijkheid voor de beoogde doelgroep. Een aanvraag kan niet tegelijk ingediend worden binnen de Interregeling en binnen een van de andere ondersteuningsmogelijkheden van de Mondriaan Stichting, het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties en het Nederlands Fonds voor de Film.'

Waar komen de middelen van de Interregeling vandaan?

de Neef: 'Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft voor 2007 en 2008 in totaal 1,4 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dat bedrag komt bovenop de bestaande middelen van de drie fondsen. Het ministerie heeft wél afgesproken met de drie fondsen dat zij in totaal ook 1,4 miljoen euro besteden in 2007 en 2008 voor innovatieve e-cultuurprojecten, maar dan binnen elk van die fondsen. Dit om te vermijden dat de fondsen alle vernieuwende e-cultuurprojecten in het domein van de beeldende kunst, film of omroepproducties naar de Interregeling zouden doorsturen. De Interregeling is dus enkel bedoeld om mengvormen en cross-overprojecten tussen beeldende kunst, film, televisie en nieuwe media te steunen.'

Hoe is de Interregeling ontstaan en aan welke noden uit het creatieveld moest die Interregeling tegemoet komen? Welke projecten wilde men met de Interregeling stimuleren en ondersteunen?

de Neef: 'De huidige Interregeling is een voortzetting van de eerste Interregeling, die in 2001 in het leven werd geroepen en tot en met 2003 bestond. Toen namen vijf fondsen deel: naast de drie hoger vernoemde fondsen ook het Fonds voor de podiumkunsten en het Fonds voor beeldende kunst, vormgeving en bouwkunst. Bij die eerste Interregeling hebben die vijf fondsen 50% van het budget voor die Interregeling voorzien uit de eigen middelen en de overheid stelde de overige 50% extra ter beschikking. Het doel was met verschillende fondsen gezamenlijk een stimulans te geven aan de ontwikkeling van interdisciplinaire e-cultuurprojecten, die daarvoor moeilijker bij een van de fondsen apart waren onder te brengen.'

Hoe werd die Interregeling tijdens de eerste jaren geëvalueerd door het beleid en hoe werd het functioneren van die Interregeling gewaardeerd door de kunstenaars en producenten?

de Neef: 'De Interregeling wordt door kunstenaars en instellingen goed gewaardeerd, omdat het eenvoudiger is geworden voor brede, gevarieerde projecten via één aanvraagprocedure een substantiële bijdrage van de landelijke overheidsfondsen te krijgen. De kwaliteit van de ondersteunde projecten was over het algemeen bijzonder goed.'

Waarom werd de Interregeling in 2003 stopgezet door de toenmalige staatssecretaris Medy van der Laan?

de Neef: 'De eerste Interregeling was altijd al bedoeld als tijdelijk initiatief om de ontwikkeling van e-cultuur een eenmalige impuls te geven. Na afloop van de regeling is vrij snel het plan ontstaan om de regeling een vervolg te geven. De huidige Interregeling is wederom een tijdelijke aangelegenheid en loopt van 2007 tot en met 2008. Het gewijzigde profiel van de regeling is een gevolg van voortschrijdend inzicht, waarbij in de huidige versie duidelijker is verwoord wat voor soort projecten voor ondersteuning in aanmerking komt, zodat de regeling een duidelijker profiel heeft. Ook is de groep aan de Interregeling deelnemende fondsen van samenstelling veranderd. Het Fonds voor de podiumkunsten vond de Interregeling uiteindelijk minder relevant voor die sector: er werden in de eerste Interregeling niet zoveel projecten uit die sector ingediend.'

Hoe functioneert die Interregeling vandaag? Welke projecten worden ermee ondersteund? En is die Interregeling een toekomstgericht en duurzaam instrument om groeiende cross-over projecten op het snijvlak van kunsten, vormgeving, media, technologie en creatieve industrie te ondersteunen?

de Neef: 'In 2007 zijn er drie beoordelingsrondes geweest. De projecten waren, zoals verwacht, zeer divers van aard en varieerden van projecten die zich geheel in een digitale omgeving afspelen - een website waarin digitale informatiestromen worden gevisualiseerd - tot de ontwikkeling van een applicatie die een verbinding legt tussen een museale collectie en daaraan verbonden locaties in de stad, waarmee het publiek op ontdekkingstocht kan gaan. Veel van de projecten kenmerkten zich door een bijzonder engagement (verbinding met de maatschappij) en een andere, veel meer interactieve relatie met het publiek. De Mondriaan Stichting heeft goede verwachtingen voor de projecten die in het tweede jaar, in 2008, met de Interregeling mogelijk zullen worden gemaakt.'

 

ENKELE DOOR INTERREGELING GESTEUNDE PROJECTEN:

Recalling RFID: Nabaz'mob-opera for 100 smart rabbits (Stichting De Balie, Amsterdam)
Nabaz'mob is een kleine, door radiosignalen aangestuurde opera met draadloze konijnen. De konijnen kunnen mp3's, e-mails, weerberichten en nieuws ontvangen en verzenden, en bovendien lichtsignalen afgeven. De opera wordt in Centre Pompidou ontwikkeld en duurt dertig minuten. Hij wordt in Nederland uitgevoerd binnen Recalling RFID, een programma rond draadloze techniek in samenwerking met het Instituut voor Netwerkcultuur.

Hier en nu (Kamerblauwlicht, Amsterdam)
Hier en nu is een open source softwarepakket met website waarmee kunstenaars nieuw werk kunnen maken met realtime 3d-beelden voor live performances en installaties. Het pakket is gebaseerd op een 3d-computergame.

Museum ++ (Waag Society, Amsterdam)
Museum++ maakt met mobiele communicatietechnologie verhalen van stadsbewoners en digitale onderdelen uit museale en documentairecollecties toegankelijk. Het is een samenwerkingsproject tussen Waag Society, Koninklijk Instituut voor de Tropen en You Are Not Here, een groep gamedesigners, ontwerpers en kunstenaars uit New York. Onderwerp van het project is het koloniale (slavernij)verleden in Amsterdam. Op basis van de KIT-collectie worden twee interactieve online kaarten gemaakt, van Amsterdam en van locaties in de wereld waar de West-Indische Compagnie actief was. Bezoekers kunnen multimediale informatie toevoegen.

Donkeypedia (Stichting Donkeypedia Foundation, Amsterdam)
Donkeypedia is een trektocht van een reporter en een ezel door Europa, waarbij gemeenschappelijke denkbeelden uit verschillende culturen en religies worden getoond om de vraag te beantwoorden hoe kinderen en jongeren aankijken tegen Europa. De ezel draagt digitale communicatieapparatuur en wordt gevolgd en gedirigeerd door kinderen en jongeren, die daarmee co-auteur zijn van de reporter. Voor de resultaten wordt een website ontwikkeld met een community platform waarop taaloverstijgende associatieve communicatie mogelijk is.

TVBox1 (Stichting Multi Media Impuls, Amsterdam)
TVbox is een internationaal reizend muziektheater van Jacob ter Veldhuis (JacobTV), in samenwerking met Jan Willem Looze en Jan Boiten. TVbox 1 wordt een proefvoorstelling in de vorm van een sample opera meets videoclip, met zeven thema's die in latere voorstellingen terugkeren. De presentatie vindt plaats op een podium met projectieschermen. Per uitvoering kunnen bezetting en inhoud wijzigen. Het streven is de voorstelling in première te laten gaan tijdens het Holland Festival, gevolgd door een tournee met vijftien presentaties.

Bron: Courant #84 (www.vti.be/courant84)

(Dirk De Wit is directeur Instituut voor beeldende, audiovisuele en mediakunst; Taco de Neef is projectmedewerker beeldende kunst en vormgeving Nederland bij de Mondriaan Stichting)

 

>> Dossier 'Beeldende Kunst & Podiumkunsten'