UN TABLEAU PEUT EN CACHER UN AUTRE. Het gelaagde oeuvre van Fred Michiels

Hoe kan men als klassiek opgeleid schilder concurreren tegen het visuele geweld, de tsunami aan beelden die onze postmoderne consumptiemaatschappij overspoelt? In een hyperkinetische maatschappij waar jongeren tegelijkertijd chatten, sms berichtjes sturen en naar hun mp3 speler luisteren, komt een schilderij of een tekening al gauw vlak en éénzijdig over. Het is voor vele kunstenaars een heikele kwestie, maar Fred Michiels gaat heroïsch de uitdaging aan. Hij kent zijn klassiekers, net zo goed als hij de beperkingen van zijn medium kent. In plaats van zich daarbij neer te leggen, tracht hij die met een Prometheïsche sluwheid te omzeilen. Zoals de meeste hedendaagse kunstenaars heeft hij diverse inspiratiebronnen en switcht hij moeiteloos van high art naar low culture, van Van Gogh naar Kuifje, zonder daar zelfs nog een statement van te maken. Daardoor is zijn oeuvre even complex, gelaagd en veelzijdig als de maatschappij waarin we leven. De thematische diversiteit van zijn werk weet hij op adequate wijze naar het doek te vertalen. Hij plaatst die verschillende referentiekaders niet gewoon naast elkaar bij wijze van juxtapositie, maar bovenop elkaar zoals in een palimpsest. Michiels maakt transposities, tekeningen en schilderijen op en over elkaar die samen al dan niet een verhaal vormen. In plaats van één verhaal te vertellen, vertelt hij er meerdere tegelijkertijd. Zijn ongeduld is kenmerkend voor de heersende tijdsgeest. Soms gebruikt hij verschillende kleuren om de verhaallijnen van elkaar te onderscheiden. Maar meestal niet, wat leidt tot een onontwarbare wirwar, een complex spinnenweb van lijnen die met moeite te ontrafelen zijn.

Achter de schijnbaar nonchalant neergepende tekeningen drukt Michiels zich uit in een trefzekere lijnvoering. Hij tekent in één vloeiende lijn en het lijkt wel of hij, net zoals Picasso in zijn One-liners, niet eens zijn hand van het blad opheft. Michiels tekent soms ook met twee handen tegelijk, wat nogmaals zijn ongeduld en artistiek temperament illustreert.

Fred Michiels is een kameleon die moeiteloos één stijl inruilt voor een andere. Door zijn felle kleurenpalet en de bijwijlen cartooneske inhoud, lijkt hij wel een fauvist op speed. De klare lijn van Hergé, de subversieve schoonheid van Magrittes période vache, de gelaagde beelden van Polke,… Michiels laat zich niet zo gauw in een hoekje drummen. Ook herlegt hij continu de grens tussen schilderen en tekenen.
Het onderscheid tussen beiden is in zijn artistieke praktijk irrelevant. Michiels is steeds op zoek naar alternatieve dragers voor het klassieke doek, zoals in de reeks waar hij met markers en acrylverf op transparant plastic tekent en schildert.

Waarom zich beperken tot één beeld als je er ook meerdere kan kiezen? Michiels' werk ondermijnt de cultus van uniciteit van het beeld. Voor hem zijn er geen absolute beelden. Ieder afbeelding is inwisselbaar, net zoals sommige personages in diverse constellaties terugkeren in zijn werk. Het is ook niet toevallig dat hij heel wat van zijn bronmateriaal van het internet plukt, een oneindig archief aan inwisselbare beelden. Expliciete afbeeldingen van pornosites worden in zijn oeuvre getransformeerd tot verrassend fris en esthetisch aandoende tekeningen. Fred Michiels blijft een klassiek kunstenaar die moeiteloos de uitdagingen van zijn tijd aankan.