Donderdag 8 oktober: SYMPOSIUM COLLECTIEVORMING EN AANKOOPBELEID

SYMPOSIUM COLLECTIEVORMING EN AANKOOPBELEID

Donderdag 8 oktober van 10u tot 17u30 in Flagey, Brussel

Het Agentschap Kunsten en Erfgoed, het steunpunt voor beeldende, audiovisuele en mediakunst BAM en FARO, Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed organiseren een internationaal symposium over het verzamelen en aankopen van kunst en erfgoed door instellingen en overheid,  de betekenis voor cultuur en maatschappij, over de verhouding met private verzamelingen en over het overheidsbeleid rond verzamelen en aankopen.

Met: Hans Feys, Jan Debbaut, Fransje Kuyvenhoven en Jan Vaessen als keynotesprekers. Overige deelnemers zijn Dirk Snauwaert, Jef Cornelis, Paul Depondt, Phillip Van den Bossche, Manfred Sellink, Dirk Pültau, Koen Brams, Jan Debbaut, Joost Declercq, Patrick De Rom, Dominique Allard, Björn Rzoska, Leen Van Dijck, Alfons K.L. Thijs, Hendrik Defoort en Rombout Nijssen.

ZIE ONDER VOOR PRAKTISCHE INFO EN PROGRAMMA.

Wat is een kunstvoorwerp of een erfgoedstuk waard? Op de markt, in een verzamelaarcircuit, in een privéverzameling, in een museum of in een staatscollectie...? Hoe kan je er een prijs op plakken? Hoe kan die, door een veranderde relatie ten opzichte van een openbare of museale collectie, plots enorm schommelen? Beïnvloeden de verschillende vormen van waardebepaling elkaar? Bijzondere aandacht gaat naar de impact van 'verzamelen' (in een  brede betekenis van dat woord) van kunst en erfgoed, zowel door particulieren, private als overheidsinstellingen of combinaties van die actoren.  Wanneer is het legitiem om daar publieke middelen - belastingen -  voor aan te wenden?  Is aankopen de enige vorm van collectiebeleid? Hoe wordt naast financieel ook symbolisch kapitaal verleend door een overheid? Beïnvloedt een cultureel-erfgoedbeleid  deze processen? Gelden daar andere bekommernissen en prioriteiten? Welke modellen van samenwerking, afstemming en uitwisseling tussen private en publieke verzamelingen zijn mogelijk, zowel op korte als op lange termijn? Welke visies en doelstellingen spelen bij het samenstellen en ontsluiten van publieke collecties beeldende kunst? Welke bijkomende vragen roept de recente doorbraak en verruiming van het begrip 'cultureel erfgoed' op? Hoe staan archivarissen tegenover het aankopen van archieven? Hoe wordt in andere dan kunstmusea omgegaan met het aankopen van collecties en stukken? Welke rol spelen noties zoals 'publiek domein', onvervreemdbaarheid, identiteit, of schakel- en topstukken? Welk collectiebeleid wordt door de betrokken overheden, instellingen en andere verzamelaars gevoerd? Wat betekent dit alles voor de burger en voor de maatschappij?

Verzamelen is "het bijeenbrengen van voorwerpen van verschillende herkomst, voorwerpen die voordien niet in hetzelfde verband werden aangetroffen". Deze interessante omschrijving gebruikte Fransje Kuyvenhoven in haar proefschrift 'De Staat koopt kunst', over collectievorming en het aankoopbeleid van de Nederlandse overheid in de twintigste eeuw. De definitie liet toe om diverse manieren van het vergroten van de Nederlandse rijkscollectie te vatten: zowel het doen van aankopen, het geven van opdrachten, het verkrijgen van schenkingen en legaten als het accepteren van overdrachten. Kuyvenhoven toonde aan dat de motieven, doelstellingen, beschikbare middelen en effecten evolueerden doorheen de tijd. Sinds enkele jaren is er in onze buurlanden intensief onderzoek verricht over de rol die staten en andere overheden spelen op de kunst- en erfgoedmarkt en hoe zich dit verhoudt tot privéverzamelaars en -verzamelingen. Dit gebeurt zowel vanuit economisch perspectief (vooral binnen de stroming die 'cultural economics' wordt genoemd), vanuit een breed kunsthistorisch of cultureel perspectief, vanuit sociologisch perspectief, vanuit bestuurswetenschappen en beleidsanalyse. Hieruit vloeien interessante debatten voort rond 'waarde' en hoe die kan geconstrueerd en bepaald worden. Dit is ook belangrijk voor het ontwikkelen van een eigentijds beleid rond aankopen van kunst en ander erfgoed en beleid rond het opbouwen, beheren en ontsluiten van bepaalde types van collecties.

Ook in Vlaanderen is het hoog tijd om hierover te reflecteren: dit symposium wil hier een directe en krachtige impuls aan geven. Andere directe aanleidingen voor het organiseren van dit symposium zijn de publicatie dit voorjaar van de 'Aanwinstencatalogus van de Vlaamse Gemeenschap 2002-2006',  recente structurele ontwikkelingen in zowel het kunsten- als het erfgoedveld en uiteraard de start van een nieuwe legislatuur en een nieuwe minister van Cultuur.  

Op dit symposium wordt vertrokken van een momentopname en korte terug- en vooruitblik op het aankoop- en collectiebeleid binnen de Vlaamse Gemeenschap, geplaatst binnen een ruimer beleidskader (kunsten- en erfgoedbeleid). Dit wordt benaderd in een internationaal perspectief maar ook aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden en getuigenissen van protagonisten uit het veld. Verschillende keynotesprekers brengen een interessant verhaal. In drie grote panelgesprekken wordt door specialisten dieper ingegaan op diverse vragen die leven in Vlaanderen en in een internationaal referentiekader behandeld worden. Zowel de thema's 'kansen als problemen rond collectiebeleid in musea voor beeldende kunst' als 'de relatie tussen particuliere en publieke verzamelingen' en 'het aankopen van erfgoed' worden uitgediept in diepgravende panelgesprekken.

PROGRAMMA

9u30
Ontvangst

10u05
Jos Van Rillaer, administrateur-generaal, Agentschap Kunsten en Erfgoed
Inleiding en schets van de dag

10u15
Keynote 1: Hans Feys, Agentschap Kunsten en Erfgoed
Korte historiek van het aankoop- en collectiebeleid van de Vlaamse Gemeenschap
Met reflecties door Jef Cornelis, Beoordelingscommissie Beeldende Kunst 1992-2002, Dirk Snauwaert, extern curator aankopen hedendaagse kunst 2003-2005 en Manfred Sellink, hoofdconservator Stedelijke Musea Brugge

11u05
Keynote 2: Jan Debbaut, curator en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, voormalig directeur van het Van Abbemuseum Eindhoven en directeur collecties van het Tate-museum
Aankopen voor kleinere of grote musea: ervaringen, modellen en consequenties.  

11u40
Pauze

12u10
Keynote 3: Fransje Kuyvenhoven, Instituut Collectie Nederland
Collectiebeleid van de Nederlandse overheid in historisch perspectief

12u45
Lunch

14u00
Keynote 4: Jan Vaessen, voormalig directeur van het Nederlands Openluchtmuseum Arnhem
Lezing: 'De kruik ging zolang te water tot ze brak...'

14u30 PANELS
Panel 1: Collectiebeleid in musea beeldende kunst
Moderator Paul Depondt
Deelnemers: Jan Debbaut, curator en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen
Phillip Van den Bossche, directeur-conservator Mu.ZEE Oostende, Manfred Sellink, hoofdconservator Stedelijke Musea Brugge, Koen Brams, directeur van de Jan van Eyck Academie Maastricht en Dirk Pültau, hoofdredacteur De Witte Raaf.

Panel 2: Verhouding publieke en private verzamelingen
Moderator: Joost Declercq, directeur en curator Museum Dhondt-Dhaenens Deurle
Deelnemers: Patrick Derom, kunsthandelaar en voorzitter Koninklijke kamer van Antiquairs, Dominique Allard, directeur bij de Koning Boudewijnstichting, en Wilfried Cooreman, verzamelaar.

Panel 3: Erfgoed verzamelen en aankopen
Moderator: Björn Rzoska, stafmedewerker FARO
Deelnemers: Leen Van Dijck, directeur Letterenhuis te Antwerpen, Alfons K.L. Thijs, emeritus professor Universiteit Antwerpen, Hendrik Defoort, medewerker Universiteitsbibliotheek Gent en Rombout Nijssen (rijksarchivaris Hasselt).

17u00
Slotwoord

Dagvoorzitter
Mevrouw Marina Laureys, afdelingshoofd Erfgoed, Agentschap Kunsten en Erfgoed.

PRAKTISCH

Wanneer? Donderdag 8 oktober 2009 van 10u tot 17u30
Waar? Flagey, Heilig Kruisplein, 1050 Brussel
Hoe te bereiken? Flageyplein te Elsene, bus 71 vanuit centraal station, ook bus 38, 59, 60 en tram 81.
Prijs? 20 euro (lunch, documentatiemap en catalogus inbegrepen) ter plaatse te betalen.
Inschrijven? www.faronet.be/agenda
Voertaal? Nederlands. Simultaanvertaling naar het Engels voorzien tijdens voormiddag.